Close

dr ANNA JANKOWSKA

IMG_5567_portret_1000px

Po raz pierwszy zetknęłam się z audiodeskrypcją w 2006 r. Postanowiłam rozgryźć temat bardziej i wciągnęłam się na całego. Początkowo wyłącznie naukowo, ale bardzo szybko zrozumiałam, że to nie jest dziedzina, którą można wyłącznie badać.   Chociaż muszę przyznać, że nawet badania, które prowadzimy w Katedrze do Badań nad Przekładem i Komunikacją Międzykulturową Uniwersytetu Jagiellońskiego, mają przełożenie na praktykę. Uważam, że to niezwykłe wyróżnienie mieć pracę, która sprawia, że życie innych ludzi choć trochę się zmienia. Największym wyróżnieniem jakie mnie spotkało był SMS, który dostałąm po jednym z pokazów  z audiodeskrypcją: “Aniu, to pierwszy zagraniczny film jaki widziałem od wielu lat. Jesteśmy w knajpie ze znajomymi, nie mogę przestać o nim rozmawiać”  Z tej potrzeby zmieniania rzeczywistości  powstała Fundacja Siódmy Zmysł, którą założyłyśmy z moimi wówczas studentkami, a dziś przyjaciółkami i współpracowniczkami. 

Jeżeli chodzi o badania, to obecnie pracujemy na aż dwoma aplikacjami na smartfony. Obie mają pomagać w udostępnianiu kulutry między innymi przez obniżenie kosztów przygotowania infrastruktury.  Najbardziej innowacyjny projekt AudioMovie www.audiomovie.pl wejdzie w życie za kilka miesięcy, realizowany z grantu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Tworzymy aplikację na smartfony do odtwarzania audiodeskrypcji, bo czasami kłopotem nie jest jej brak, ale możliwość sprzętu do odtwarzania w kinie. Będzie można przed seansem ściągnąć na komórkę plik dźwiękowy i odtwarzać go w trakcie seansu. To idealne rozwiązanie – nawet jeśli nie ma opcji audiodeskrypcji w kopii kinowej lub brak w kinie infrastruktury do jej udostępnienia . Za kilka miesięcy aplikacja powinna być gotowa.  Z kolei w projekcie OpenArt tworzymy aplikację to zwiedzania muzeów. Stworzona zgodnie z duchem projektowania uniwersalnego będzie jedną aplikacją dla wszystkich – dla niepełnosprawnych i pełnosprawnych. Wcześniej, razem z dr Agnieszką Szarkowską z Uniwersytetu Warszawskiego, zajmowałyśmy się na przykład możłiwością odczytywania audiodeskrypcji przez syntezator mowy oraz opracowywaniem audiodeskrypcji do filmów zagranicznych, co początkowo nie było takie oczywiste, a co wiąże się także z pewną świadomości obcej kultury, którą powinien mieć audiodeskryptor. Moim zdaniem opisywanie tego, co widać na ekranie to zdecydowanie za mało i często prowadzi do fałszywej obiektywności, a pozbawia widza emocji i filmowych smaczków.Cieszymy się, że oba rozwiązania zostały przyjęte przez rynek praktyków

Fundacja Siódmy Zmysł to przede wszystkim niezwykła przygoda, ale i sporo pracy po nocach. Naszym pierwszym wyzwaniem było przygotowanie audiodeskrypcji i napisów dla niesłyszących na Festiwal FIlmowy Etiuda & Anima. Opracowaliśmy chyba jako pierwsi w Polsce audiodeskrypcję w odtwarzanym zapisie, a nie odczytywaną na żywo przez lektora. Nagrywałyśmy ją same – w kabinach do tłumaczenia symultanicznego na Uniwersytecie. Portier “wyrzucił” nas z sali o 4 rano! Teraz co roku realizujemy audiodeskrypcję dla Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie, gdzie muzyka odtwarzana jest na żywo. Jak do tąd aż dwa razy trafiłyśmy na filmy dosłownie nie z tej ziemi – grany był “Matrix” oraz “Star Trek”.  Opracowując sceny z „bullet time” w filmie „Matrix”, musieliśmy się zastanowić, na czym mogło zależeć braciom Wachowskim. Czy efekt wizualny wynika ze zwolnienia czasu przez Neo? Czy też może to tylko zabieg formalny, taki jak nałożenie filtra barwnego na kadr? Równie trudno opisać coś, co naprawdę nie istnieje w realnym świecie. Czy ktoś z was próbował kiedyś opisać przechodzenie statku w prędkość WARP?

Nauczyłam się opracowywać audiodeskrypcję w zasadzie samodzielnie, bo w tamtym czasie na żadnej uczelni w Polsce nie można się było tego nauczyć. Teraz uczę audiodeskrypcji studentów Katedry do Badań nad Przekładem i Komunikacją Międzykultorową UJ. oraz prowadzę weekendowe kursy audiodeskrypcji i napisów dala niesłyszących. Audiodeskrypcji można się też uczyć na studiach magisterskich  w Instytucie Lingwistyki Stosowanej na Uniwersytecie Warszawskim oraz na podyplomowych z tłumaczenia audiowizualnego na Uniwersytecie im. A.Mickiewicza w Poznaniu i na Uniwersytece SWPS w Warszawie.